BİRİMLER > STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Hakkında

Strateji Geliştirme Birimlerinin Yasal Altyapısı

5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde, maddede sayılan görevlerin idarelerin mali hizmetler birimleri tarafından yerine getirileceği belirtilmiş, daha sonra 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde de teşkilat kanunlarında düzenleme yapılıncaya kadar anılan maddenin ikinci fıkrasında sayılan görevleri ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere Başbakanlık ve bakanlıklarda (Milli Savunma Bakanlığı hariç) Strateji Geliştirme Başkanlığı, anılan Kanuna ekli (l) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin merkez teşkilatlarında Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, ekli (2) sayılı cetvelde yer alan idarelerin merkez teşkilatlarında Müdürlük ve üniversiteler ile yüksek teknoloji enstitülerinde Strateji Geliştirme Daire Başkanlıkları kurulduğu ifade edilmektedir. Anılan maddede ayrıca 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasında mali hizmetler birimine verilen görevlerin, mahalli idarelerde ilgili mevzuatında yer alan hükümler çerçevesinde kurulacak birimler tarafından, bu maddede belirtilmeyen idarelerde ise söz konusu hizmetlerin, bu idarelerin mevcut yapılarında mali hizmetlerini yürüten birimler tarafından yerine getirileceği belirtilmektedir.

Mali yönetim ve kontrol sistemimizin çatısına oluşturan 5018 sayılı Kanun, sistemde rol alan birim ve görevlileri muhasebe birimi, üst yönetici, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi şeklinde fonksiyonel olarak belirlemiş olup, birim ismi veya unvan bazında ayrı bir belirlemeye gitmemiştir. Benzer şekilde Kanunun 60 ıncı maddesinde tanımlanan mali hizmetler birimi de özel bir birim ismini ifade etmemekte fonksiyonel olarak bir adlandırma yapılmaktadır. Nitekim aynı maddede mali hizmetler biriminin teşkilat yapısının ilgili teşkilat kanunlarında belirtileceği hüküm altına alınmış olup, 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde de isim konusunda yine teşkilat kanunlarına atıfta bulunularak ilgili teşkilat kanunlarında bu konuda bir düzenleme yapılıncaya kadar maddede sayılan idarelerde Strateji Geliştirme Başkanlığı, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ve strateji geliştirme ve mali hizmetlerin yerine getirildiği Müdürlükler kurulduğu hüküm altına alınmıştır.

5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi mali hizmetler birimlerinin görev ve fonksiyonlarını belirtmiş ve bu birimlerle ilgili genel bir çerçeve çizerek bu birimlerin çalışma usul ve esaslarının Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceğini hüküm altına almıştır. Bu hükme istinaden çıkarılan Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte, bu maddenin yanı sıra 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin de dayanak olarak gösterilmesi, adı geçen madde ile çeşitli şekillerde kurulan strateji geliştirme birimlerinin esas itibarıyla mali hizmetler birimlerine tekabül ettiği sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde belirtilen mali hizmetler birimi ifadesinden, anılan Kanunlarda belirtilen ve Yönetmelikte de bir bütün olarak sayılan görevleri yerine getiren birimleri anlamak gerekir.

5436 sayılı Kanunun 13-a-4 maddesi ile 178 sayılı K.H.K.nın Maliye Başkanlıkları ve Bütçe Dairesi Başkanlıklarının yapısını ve görevlerini düzenleyen Ek 1, 2 ve 3 üncü maddeleri 01.01.2006 tarihinden itibaren kaldırılmış ve daha önce kısmen, yeni kurulan mali hizmetler birimlerinin görevlerini yerine getiren Maliye Başkanlıkları ve Bütçe Dairesi Başkanlıklarının faaliyetleri son bulmuştur. Yine aynı Kanunun 17 nci maddesi ile muhtelif kanun hükümleri ve teşkilat kanunları ve teşkilatlanmaya ilişkin diğer kanunlarda yer alan araştırma planlama ve koordinasyon hizmetlerine yönelik kurul başkanlıkları, daire başkanlıkları ile şube müdürlüklerinin kurulması ve bunların görevlerine ilişkin hükümleri 01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Anılan maddenin son fıkrasında da 3046 sayılı Kanunda sayılan görevleri dışında, kaldırılan Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu başkanlıkları ile Araştırma Planlama ve Koordinasyon Daire Başkanlıklarına kanunlarla verilmiş olan görevlerin teşkilat kanunlarında yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar bakan ve/veya üst yöneticilerin onayı ile belirlenecek birimler tarafından yerine getirileceği ifade edilmiştir. Maliye Bakanlığına bağlı olan Maliye Başkanlıkları ve Bütçe Dairesi Başkanlıkları ile idarelerin bünyesinde bulunan araştırma, planlama ve koordinasyon hizmetlerini yürüten birimlerin 5436 sayılı Kanunla kapatılması ve daha önce bu birimlerin yaptığı bir kısım görevlerin yeni sistemde mali hizmetler birimlerince yerine getirileceğinin ön görülmesi, mali hizmetler birimlerinin teşkilatlanma aşamasında büyük oranda bu birimlerde görev alan personelden yararlanması sonucunu doğurmuştur.

Ayrıca 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi ile bu birimlerde çalıştırılabilmesi öngörülen mali hizmetler uzmanlığı için 5436 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesi ve 5628 sayılı Kanunla 5018 sayılı Kanuna eklenen Geçici 17 nci madde ile bir geçiş sınavı öngörülmüş ve sınava 5436 sayılı Kanunla kaldırılan birimler ve benzer işleri yapan diğer birimlerde görevli personelin katılması sağlanmıştır. Bu şekilde başlangıç döneminde mali hizmetler birimlerinin nitelikli ve deneyimli personel ihtiyacı kısmen karşılanmaya çalışılmıştır. Bu birimlerin yüklendiği önemli görevlerin layıkıyla yerine getirilebilmesi açısından, idari kapasitelerinin gerek sayısal olarak ve gerekse niteliksel olarak artırılması sistemin sağlıklı işleyişi açısından önem arz etmektedir.

Mali hizmetler birimleri ile ilgili bir diğer husus da bunların teşkilat yapılarında hiyerarşik olarak nerede yer alacakları sorusudur. Bu konu ile ilgili olarak 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde üst yöneticilerin maddede belirtilen sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmiş ayrıca Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde de strateji geliştirme birimlerinin yöneticilerinin görevlerinin yerinde ve zamanında yerine getirilmesinden üst yöneticiye karşı sorumlu oldukları ifade edilmiştir. Yine 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde de strateji geliştirme birimlerinin görevleri arasında “üst yönetici tarafından verilen diğer görevleri yapmak” hükmü ayrıca zikredilmiş bulunmaktadır. 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında mali hizmetler birimlerinin yapısının teşkilat yapılarında gösterileceği belirtilmiş olmakla birlikte bu ifadenin bir keyfiyet taşımadığını söylemek sanırım yanlış olmayacaktır. Zira yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesi ve 5018 sayılı Kanunla belirlenen “aktörlerin” görev ve sorumlulukları ile sistemin işleyişine genel olarak bakıldığında, 5018 sayılı Kanunla idarelerde mevcut veya yeniden oluşturulan mali hizmetler birimlerinin üst yöneticiye bağlı olarak fonksiyonlarını icra etmesinin Kanunun genel mantığı ile uyumlu olacağını söyleyebiliriz.

Strateji Geliştirme Birimlerinin Görevleri

2006 yılından önce Maliye Bakanlığı ve Sayıştay Başkanlığı tarafından yerine getirilen ön mali kontrol faaliyetleri 5018 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılarak genel olarak her türlü faaliyete ilişkin kontrol ve sorumluluklar yeni sistemle artık idarelerin yönetim sorumluluğuna bırakılmıştır. 5018 sayılı Kanun en önemli sorumluluğu üst yöneticilere yüklemiştir. 5018 sayılı Kanunun bir çok maddesinde üst yöneticiye atfedilen yetki ve sorumluluklar vardır. Ancak bunların içerisinde sistemin işleyişini sağlamak açısından belki de en önemli madde kontrolün yapısı ve işleyişini düzenleyen 57 inci maddesidir. Maddeye göre idarelerin mali yönetim ve kontrol sistemlerinin harcama birimleri, muhasebe ve mali hizmetler ile ön mali kontrol ve iç denetimden oluşacağı belirtilmiştir. Maddenin devamında yer alan “Yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için; mesleki değerlere ve dürüst yönetim anlayışına sahip olunması, mali yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi, belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması, mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanması bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemler alınır” ifadesi yöneticiler için önemli bir referans niteliğindedir. Bu ifade aynı zamanda kamu iç kontrol standartlarında bahsi geçen kontrol ortamının da en temel unsurunu teşkil etmektedir. Nihayetinde, iç kontrol sistem ve araçlarını, idarenin yönetimine dayatılan kural ve uygulamalar değil, yönetiminin amaç ve hedefleri gerçekleştirme konusunda ihtiyaç duyduğu mekanizmalar olarak görmek gerekmektedir.

Üst yöneticinin Kanunda sayılan birçok görevleri işlevsel olarak yerine getirebilmesi açısından en çok başvuracağı birim mali hizmetler birimidir. Zira getirilen mali yönetim ve kontrol sisteminin mantığı ile 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı ve 5436 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde sayılan görevlerin niteliğinin genel olarak değerlendirilmesi ayrıca İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 11 inci maddesinde geçen ön mali kontrolün niteliğinin danışma ve önleyici niteliği haiz olduğu yönündeki özel düzenleme, bize bu birimlerin fonksiyonel olarak danışma birimleri olduklarını göstermektedir. Bu niteliği ile mali hizmetler birimleri, 5018 sayılı Kanunun işleyişinden doğrudan sorumlu olan üst yöneticilerin Kanunda sayılan görevleri yerine getirebilmelerine çok önemli bir destek sağlayacaktır. Bu birimlerin kalitesi ve etkinliği üst yöneticiye ivme kazandıracaktır.

Strateji Geliştirme Birimlerinin görevleri 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 60 ıncı maddesi ve Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 5,6,7,8 ve 9 uncu maddelerinde belirlenmiştir.

a. Ulusal kalkınma strateji ve politikaları, yıllık program ve hükümet programı çerçevesinde idarenin orta ve uzun vadeli strateji ve politikalarını belirlemek, amaçlarını oluşturmak üzere gerekli çalışmaları yapmak.

b. İdarenin görev alanına giren konularda performans ve kalite ölçütleri geliştirmek ve bu kapsamda verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

c. İdarenin yönetimi ile hizmetlerin geliştirilmesi ve performansla ilgili bilgi ve verileri toplamak, analiz etmek ve yorumlamak.

d. İdarenin görev alanına giren konularda, hizmetleri etkileyecek dış faktörleri incelemek, kurum içi kapasite araştırması yapmak, hizmetlerin etkililiğini ve tatmin düzeyini analiz etmek ve genel araştırmalar yapmak.

e. Yönetim bilgi sistemlerine ilişkin hizmetleri yerine getirmek.

f. İdarede kurulmuşsa Strateji Geliştirme Kurulunun sekretarya hizmetlerini yürütmek.

g. İdarenin stratejik plan ve performans programının hazırlanmasını koordine etmek ve sonuçlarının konsolide edilmesi çalışmalarını yürütmek.

h. İzleyen iki yılın bütçe tahminlerini de içeren idare bütçesini, stratejik plan ve yıllık performans programına uygun olarak hazırlamak ve idare faaliyetlerinin bunlara uygunluğunu izlemek ve değerlendirmek.

i. Mevzuatı uyarınca belirlenecek bütçe ilke ve esasları çerçevesinde, ayrıntılı harcama programı hazırlamak ve hizmet gereksinimleri dikkate alınarak ödeneğin ilgili birimlere gönderilmesini sağlamak.

j. Bütçe kayıtlarını tutmak, bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin verileri toplamak, değerlendirmek ve bütçe kesin hesabı ile malî istatistikleri hazırlamak.

k. İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek.

l. Genel bütçe kapsamı dışında kalan idarelerde muhasebe hizmetlerini yürütmek.

m. Harcama birimleri tarafından hazırlanan birim faaliyet raporlarını da esas alarak idarenin faaliyet raporunu hazırlamak.

n. İdarenin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan taşınır ve taşınmazlara ilişkin icmal cetvellerini düzenlemek.

o. İdarenin yatırım programının hazırlanmasını koordine etmek, uygulama sonuçlarını izlemek ve yıllık yatırım değerlendirme raporunu hazırlamak.

p. İdarenin, diğer idareler nezdinde takibi gereken malî iş ve işlemlerini yürütmek ve sonuçlandırmak.

q. Malî kanunlarla ilgili diğer mevzuatın uygulanması konusunda üst yöneticiye ve harcama yetkililerine gerekli bilgileri sağlamak ve danışmanlık yapmak.

r. Ön malî kontrol faaliyetini yürütmek.

s. İç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapmak; üst yönetimin iç denetime yönelik işlevinin etkililiğini ve verimliliğini artırmak için gerekli hazırlıkları yapmak.

t. Bakan ve/veya üst yönetici tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.

Stratejik Yönetim ve Planlama Fonksiyonu

Stratejik yönetim ve planlama fonksiyonu kapsamında yürütülecek görevler şunlardır:

a. İdarenin stratejik planlama çalışmalarına yönelik bir hazırlık programı oluşturmak, idarenin stratejik planlama sürecinde ihtiyaç duyulacak eğitim ve danışmanlık hizmetlerini vermek veya verilmesini sağlamak ve stratejik planlama çalışmalarını koordine etmek.

b. Stratejik planlamaya ilişkin diğer destek hizmetlerini yürütmek.

c. İdare faaliyet raporunu hazırlamak.

d. İdarenin misyonunun belirlenmesi çalışmalarını yürütmek.

e. İdarenin görev alanına giren konularda, hizmetleri etkileyecek dış faktörleri incelemek.

f. Yeni hizmet fırsatlarını belirlemek, etkililik ve verimliliği önleyen tehditlere tedbirler almak.

g. Kurum içi kapasite araştırması yapmak, hizmetlerin etkililiğini ve yararlanıcı memnuniyetini analiz etmek ve genel araştırmalar yapmak.

h. İdarenin üstünlük ve zayıflıklarını tespit etmek.

i. İdarenin görev alanıyla ilgili araştırma-geliştirme faaliyetlerini yürütmek.

j. İdare faaliyetleri ile ilgili bilgi ve verileri toplamak, tasnif etmek, analiz etmek.

Performans ve Kalite Ölçütleri Geliştirme Fonksiyonu

Performans ve kalite ölçütleri geliştirme fonksiyonu kapsamında yürütülecek görevler şunlardır:

a. İdarenin görev alanına giren konularda performans ve kalite ölçütleri geliştirmek.

b. İdarenin yönetimi ile hizmetlerin geliştirilmesi ve performansla ilgili bilgi ve verileri toplamak, analiz etmek ve yorumlamak.

c. İdarenin ve/veya birimlerin belirlenen performans ve kalite ölçütlerine uyumunu değerlendirerek üst yöneticiye sunmak.

Yönetim bilgi sistemi fonksiyonu

Yönetim bilgi sistemi fonksiyonu kapsamında yürütülecek görevler şunlardır:

a. Yönetim bilgi sistemlerine ilişkin hizmetleri varsa ilgili birimlerle işbirliği içinde yerine getirmek.

b. Yönetim bilgi sisteminin geliştirilmesi çalışmalarını yürütmek.

c. İstatistikî kayıt ve kalite kontrol işlemlerini yapmak.

Mali hizmetler fonksiyonu

Malî hizmetler fonksiyonu kapsamında yürütülecek görevler şunlardır:

a. Bütçe ve performans programı;

1)  Performans programı hazırlıklarının koordinasyonunu sağlamak,

2)  Bütçeyi hazırlamak,

3)  Ayrıntılı harcama veya finansman programını hazırlamak,

4)  Bütçe işlemlerini gerçekleştirmek ve kayıtlarını tutmak,

5)  Ödenek gönderme belgesi düzenlemek,

6)  Gelirlerin tahakkuku ile gelir ve alacakların takip işlemlerini yürütmek,

7)  Yatırım programı hazırlıklarının koordinasyonunu sağlamak, uygulama sonuçlarını izlemek ve yıllık yatırım değerlendirme raporunu hazırlamak,

8)  Bütçe uygulama sonuçlarını raporlamak; sorunları önleyici ve etkililiği artırıcı tedbirler üretmek,

9)  İdare faaliyetlerinin stratejik plan, performans programı ve bütçeye uygunluğunu izlemek ve değerlendirmek.

b. Muhasebe, kesin hesap ve raporlama;

1)  Genel bütçe kapsamı dışındaki idarelerde muhasebe hizmetlerini yürütmek,

2)  Bütçe kesin hesabını hazırlamak,

3)  Mal yönetim dönemine ilişkin icmal cetvellerini hazırlamak,

4)  Malî istatistikleri hazırlamak.

c. İç kontrol;

1)  İç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapmak,

2)  İdarenin görev alanına ilişkin konularda standartlar hazırlamak,

3)  Ön malî kontrol görevini yürütmek,

4)  Amaçlar ile sonuçlar arasındaki farklılığı giderici ve etkililiği artırıcı tedbirler önermek.


Misyonumuz
  • Stratejik amaç ve hedeflerimiz doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılabilmesi için, mali ve mali olmayan süreçlerde, mevzuata uygun ve hesap verme sorumluluğunu yerine getiren bir yapı oluşturmak.
Vizyonumuz
  • Kamu yönetiminde yeni bir anlayışla Bakanlığımıza yön veren ve bu özelliğiyle örnek gösterilen bir Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı olmak.